آغاز آزادسازی دارایی‌های ایران؛ منابع جدید چگونه به اقتصاد کمک می‌کند؟

همزمان با آغاز اجرای تفاهم‌اسلام‌آباد، روند آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران وارد مرحله عملیاتی شده است؛ منابعی که به گفته بانک‌مرکزی جزو دارایی‌های این نهاد محسوب می‌شوند و قرار‌است به تقویت پشتوانه ارزی کشور،‌تسهیل مبادلات خارجی‌ومدیریت بازار ارز کمک کنند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سلام خلخال»، بر اساس قوانین موجود، بانک مرکزی مسئولیت نگهداری و مدیریت حساب‌ها و منابع ارزی کشور در خارج از کشور را بر عهده دارد. در روال معمول، درآمدهای حاصل از صادرات نفت پس از فروش توسط شرکت ملی نفت ایران به حساب‌های بانک مرکزی در بانک های خارجی واریز می‌شود و بانک مرکزی معادل ریالی آن را در اختیار دولت قرار می‌دهد.

با بازگشت تحریم‌های آمریکا در سال ۱۳۹۷، بخشی از این منابع ارزی در بانک‌های خارجی مسدود شد و بانک مرکزی امکان دسترسی مستقیم به آنها را از دست داد؛ در همان سال‌ها و همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و همه‌گیری کرونا، دولت برای تأمین هزینه‌های خود از معادل ریالی این منابع استفاده کرد.

به بیان دیگر، معادل ریالی بخش قابل توجهی از ارزهای بلوکه‌شده پیش‌تر وارد اقتصاد شده و صرف هزینه‌های عمومی کشور شده است. از این رو، مالکیت این منابع اکنون در اختیار بانک مرکزی قرار دارد و نمی‌توان آنها را به عنوان منابع جدید بودجه‌ای تلقی کرد.

درآمدهای نفتی صرف چه اموری می‌شود؟

در سال‌های اخیر قوانین متعددی برای کاهش وابستگی بودجه جاری به درآمدهای نفتی تصویب شده است. بر این اساس، بخشی از درآمدهای نفتی به صندوق توسعه ملی اختصاص می‌یابد، بخشی برای توسعه صنعت نفت هزینه می‌شود و سهمی نیز در اختیار دولت قرار می‌گیرد.

به گفته مسئولان اقتصادی، بخش عمده این منابع در سال‌های اخیر صرف تأمین کالاهای اساسی، دارو، نهاده‌های دامی و سایر نیازهای ضروری کشور شده است که بر اساس آمارها سال گذشته حدود ۱۲ میلیارد یورو بوده است.

آیا آزادسازی منابع به معنای کاهش نرخ ارز است؟

یکی از برداشت‌های نادرست درباره آزادسازی دارایی‌های مسدودشده آن است که این اتفاق به‌طور مستقیم موجب کاهش نرخ ارز خواهد شد. در حالی که کارشناسان معتقدند اثر اصلی این منابع در افزایش توان بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز و پاسخگویی به نیازهای ارزی کشور است.

از آنجا که معادل ریالی این دارایی‌ها پیش‌تر در اقتصاد تزریق شده است، منابع آزادشده قرار نیست مجدداً به شکل ریال وارد اقتصاد شوند. کارکرد اصلی آنها تقویت پشتوانه ارزی کشور، تسهیل مبادلات تجاری، گشایش اعتبارات اسنادی و افزایش قدرت مداخله بانک مرکزی در بازار ارز خواهد بود.

بنابراین، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده بیش از آنکه به معنای ورود دلارهای نفتی به اقتصاد باشد، نشانه‌ای از افزایش دسترسی ایران به منابع مالی خود و کاهش محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های بانکی است؛ موضوعی که می‌تواند به بهبود ثبات بازار ارز و کاهش نااطمینانی‌های اقتصادی کمک کند.

 متن یادداشت تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، در اولین دقایق بامداد پنج‌شنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ (به وقت ایران) توسط روسای جمهوری ایران و آمریکا امضا شد. مسعود پزشکیان رئیس‌ جمهوری ایران و ترامپ در فاصله زمانی کوتاهی متن یادداشت تفاهم مزبور را به‌صورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند.

نخستین دور مذاکرات سطح‌عالی ایران و آمریکا با حضور نمایندگان قطر و پاکستان به‌عنوان دو کشور میانجی، دیروز و پس از یک روز طولانی در سوئیس با توافق بر نقشه‌راه ۶۰ روزه و تشکیل کارگروه‌های فنی وارد مرحله‌ای شد.

قطر و پاکستان پس از پایان رایزنی‌ها با صدور بیانیه‌ای مشترک، از توافق طرف‌ها بر سر نقشه‌راه ۶۰ روزه، تشکیل کمیته عالی و آغاز کارگروه‌های فنی خبر دادند. بر اساس این بیانیه، گفت‌وگوهای فنی تا پایان هفته در بورگن‌اشتوک ادامه خواهد یافت.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران بامداد امروز، با تشریح نتایج گفت‌وگوهای هیات‌های ایران، آمریکا و میانجی‌گران پاکستانی و قطری در سوئیس تاکید کرد که ورود به مذاکرات درباره توافق نهایی، منوط به اجرای بخش‌های مشخص یادداشت تفاهم از سوی طرف مقابل است.